وبلاگ

رصد خانه 800 ساله مراغه

۸۰۰ سال پیش اولین رصدخانه ایران در مراغه ساخته شد .از زمان های دور تاکنون ایرانیان در علوم مختلف دست داشته اند. آثار باقی مانده از دوران ها حاکی از این است که ایرانی ها در هر دوره تاریخی نسبت به زمان خود پیشرفت های بسزایی داشته اند .و این موضوع را در ساخت بناها و شهرسازی خود نیز نشان داده اند.

تاریخچه رصد خانه

این خود یکی از شگفت انگیزترین آثار باقی مانده از دوران باستانی ایران به شمار می رود. روزگاری که هیچ جای دنیا خبری از  دستگاه های پیشرفته نظیر تلسکوپ و دوربین های نجومی نبود. دانشمند ایرانی به نام خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه را در استان تبریز بنا کرد .که سال ها از آن عنوان پیشرفته ترین رصدخانه ی جهان نام می بردند . که محلی برای مطالعه های فصلی و نجومی دانشمندان ایرانی به شمار می رفت.

این بنا در دوره حکومت هلاکوخان ساخته شد و در حال حاضر از آن به عنوان یک آثار باستانی کشور یاد می شود. رصدخانه ایران در مراغه یک یادگار از دوره طلایی علم و فرهنگ ایران باستان و دانشمند بزرگ ایران خواجه نصیرالدین طوسی است .که به دست او و با همراهی عده ای از فضلا و دانشمندان بنا شده است.

 جالب این است که کاربری رصدخانه مراغه تنها بررسی ستارگان نبود. بلکه یک سازمان علمی عظیمی بود که بیشتر شاخه های دانش در آن درس داده می شد. و از مشهورترین دانشمندان آن زمان قطب الدین شیرازی، کاشف علت اصلی تشکیل رنگین کمان نیز بوده است.

رصد خانه 800 ساله مراغه
رصد خانه 800 ساله مراغه

مکان رصد خانه

این مکان در شهر مراغه بر روی تپه ی ۱۱۰ متری صدر داغی مراغه واقع شده است. قرار گیری این رصدخانه در ارتفاعات باعث شده تا از بیشتر مناطق شهر قابل دیدن باشد .و چشم انداز زیبایی به دریاچه ارومیه داشته باشد.

بنا به درخواست خواجه نصرالدین طوسی، بنای این رصدخانه توسط معمار معروف آن دوران فخرالدین ابوالسعادات احمد بن عثمان مراغی ساخته شد. ساخت این رصدخانه در حدود ۱۳ سال به طول انجامید.

در تپه رصد خانه مراغه در مجموع ۱۷ واحد معماری کشف شده است. یکی از این واحد ها متعلق به تاسیسات بعد از ویرانی رصد خانه است . باقی واحد ها، مجموعه علمی رصد خانه مراغه را تشکیل می دادند.

واحد های کلی در دو دوسته قرار می گیرند. واحد هایی که در تحقیقات و فعالیت های نجومی به طور مستقیم کاربرد داشته اند .و واحد های وابسته به مرکز علمی رصد خانه، که کاربرد های مختلفی از جمله کارگاه های ابزار سازی و ریخته گری، مدرسه و کتابخانه داشتند.

الگوبرداری از رصدخانه مراغه در کشورهای دیگر

آن زمان به دلیل ارتباط علمی که بین دو کشور ایران و چین به دلیل چیرگی قوم مغول بر این دو سرزمین برقرار شده بود. دانشمندی چینی به نام «فائو مون جی» در این مرکز فعالیت داشته. و امپراطور چین به نام قوبیلای خان و برادر هلاکوخان، کارشناس هایی برای الگوبرداری از رصدخانه مراغه به ایران آمد .و پس از بازگشت به چین رصدخانه ای را به همان شیوه ساختند.

 غیر از این دو،رصدخانه های استانبول و هند نیز از روی رصدخانه مراغه الگوبرداری کرده اند .و حتی رصدخانه های بزرگ غرب همچون رصدخانه های تیکو براهه در حوالی دانمارک از این رصدخانه الهام گرفته اند.

رصد خانه 800 ساله مراغه
رصد خانه 800 ساله مراغه

مختصری درباره تاریخ تخریب رصدخانه مراغه

بنابر نوشته هایی قدیمی این بنا در حدود سال ۷۲۰ هجری، کاملا تخریب شده . تحقیقاتی که روی این بنا انجام شد، حاکی از آن است که رصدخانه ایران در مراغه به دستور دولت آن زمان تخریب شده است.

محققان در کاوش در بقایای رصدخانه مراغه، توانستند طرحی از برج مرکزی آن را به دست بیاورند که  به شکل استوانه  بوده .طبق این تحقیقات، قطر این برج در حدود ۲۲ متر بوده است .و در ساخت آن از انواع سنگ، اجر، گچ و کاشی استفاده شده است.

اکنون گنبدی سفید رنگ برای محافظت از بقایای این بنای ماندگار روی آن کشیده شده است .که شباهتی با ساختار اصلی این رصدخانه در گذشته ندارد. این اثر باستانی جز یکی از جاذبه های گردشگری داخلی و خارجی ایران محسوب می شود .که با استقبال خوبی از طرف بازدیدکنندگان روبرو می باشد. 

برای مطالعه مقالات بیشتر اینجا کلیک کنید.

No comments yet! You will be the first one to comment.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.